Ngày 16/8/2023,
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 61/2023/NĐ-CP về xây dựng và thực hiện Hương
ước, Quy ước của cộng đồng dân cư.
Hương ước, Quy ước
Hương ước, Quy ước là văn bản quy định về các quy phạm xã hội bao
gồm các quy tắc xử sự do cộng đồng dân cư bàn và quyết định; không trái pháp
luật và đạo đức xã hội; nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội mang tính tự quản
của cộng đồng dân cư và được Ủy ban nhân dân cấp xã công nhận.
Việc lựa chọn tên gọi
“Hương ước” hoặc “Quy ước” do cộng đồng dân cư thống nhất, quyết định.
Việc ban hành, thực hiện Hương ước, Quy
ước nhằm phát huy vai trò tự quản của
cộng đồng dân cư trong việc giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tài nguyên
thiên nhiên, môi trường gắn với thực hiện dân chủ ở cơ sở, góp phần tích cực hỗ
trợ việc quản lý nhà nước bằng pháp luật; Bảo vệ, giữ gìn, phát huy các giá trị
văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp; hạn chế và từng bước loại bỏ
phong tục, tập quán lạc hậu; xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng dân cư.
Nội
dung Hương ước, Quy ước chủ yếu quy định về các biện pháp, phương thức thích hợp giúp người dân trên địa
bàn tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, bảo đảm và phát huy quyền tự do,
dân chủ của cộng đồng dân cư; động viên và tạo điều kiện để cộng đồng dân cư thực
hiện tốt các quyền và nghĩa vụ của công dân; Các phong tục, tập quán tốt đẹp và
biện pháp hạn chế, tiến tới xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu, mê tín dị đoan;
bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc; thực hiện nếp sống văn minh
trong ứng xử, giao tiếp, ăn, ở, đi lại, việc cưới, việc tang và lễ hội; phòng,
chống bạo lực gia đình, xây dựng hạnh phúc gia đình; phát triển các hoạt động
văn hóa lành mạnh; Các biện pháp góp phần bảo vệ tài sản của Nhà nước, cộng đồng
và công dân; bảo vệ môi trường sinh thái; bảo đảm an ninh, trật tự, phòng, chống
các tệ nạn xã hội trên địa bàn; xây dựng và phát huy tình làng, nghĩa xóm, tinh
thần đoàn kết, tương thân, tương ái, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng
dân cư; xoá đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống; khuyến học,
khuyến tài, thúc đẩy phong trào học tập suốt đời; đẩy mạnh hướng nghiệp, đào tạo
nghề, khuyến công, khuyến nông ở địa phương; Các biện pháp thưởng, phạt phù hợp
để bảo đảm thực hiện hương ước, quy ước nhưng không thay thế các biện pháp xử
lý theo quy định của pháp luật; các nội dung cần thiết khác do cộng đồng dân cư
quyết định.
Quy
trình soạn thảo, ban hành Hương ước, quy ước gồm 5 bước:
Bước 1. Đề xuất
nội dung hương ước, quy ước.
Bước 2. Soạn thảo nội dung hương
ước, quy ước
Trưởng thôn hoặc Tổ
trưởng tổ dân phố chủ trì, phối hợp với Trưởng ban công tác Mặt trận ở cộng
đồng dân cư lựa chọn người tham gia và thành lập Tổ soạn thảo hương ước, quy
ước.
Tổ soạn thảo hương ước, quy ước bao gồm các thành viên là đại diện các tổ
chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, người có uy tín trong cộng
đồng dân cư, người có phẩm chất đạo đức tốt, kinh nghiệm sống và hiểu biết về
pháp luật, văn hóa, phong tục, tập quán của địa phương. Đối với cộng đồng dân
cư vùng đồng bào dân tộc thiểu số thì Tổ soạn thảo phải có thành viên là già
làng, trưởng bản và người biết tiếng dân tộc.
Bước 3. Lấy ý kiến dự thảo hương ước, quy ước
- Niêm yết công khai tại nhà văn hóa - khu thể thao của cộng đồng dân
cư, bảng tin công cộng, điểm sinh hoạt cộng đồng hoặc địa điểm khác bảo đảm thuận
tiện để hộ gia đình, công dân cư trú tại cộng đồng dân cư tiếp cận, tìm hiểu và
góp ý. Thời hạn niêm yết do cộng đồng dân cư quyết định nhưng không ít hơn 30
(ba mươi) ngày, kể từ ngày niêm yết.
- Tổ chức lấy ý kiến của hộ gia đình, công dân cư trú tại cộng đồng
dân cư về dự thảo hương ước, quy ước
Bước 4. Thông qua hương ước, quy ước bằng các hình thức: Thông qua tại cuộc họp của cộng đồng dân cư; Thông qua bằng hình
thức phát phiếu lấy ý kiến từng hộ gia đình trong cộng đồng dân cư (Chỉ lấy ý kiến
sau khi cuộc họp của cộng đồng dân cư không thể thực hiện được do không đạt tỷ
lệ)
Bước 5.
Công nhận hương ước,
quy ước: UBND cấp xã công nhận hương ước, quy ước
nếu có đủ điều kiện theo quy định Khoản 2 Nghị định số 61/2023/NĐ-CP